Ngành Y học dự phòng là gì? Toàn cảnh từ A–Z cho thí sinh

Y học dự phòng không chỉ giúp ngăn ngừa bệnh tật mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững. Vậy, ngành Y học dự phòng là gì và vai trò của ngành này trong hệ thống y tế như thế nào? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

Ngành Y học dự phòng là gì?

Y học dự phòng (Preventive Medicine) là lĩnh vực thuộc ngành y tế. Ngành học này chuyên thực hiện các biện pháp phòng bệnh, kiểm soát dịch bệnh và bảo vệ, nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Ngành Y học dự phòng tập trung vào việc phát hiện, xác định và giám sát các vấn đề sức khỏe trong cộng đồng. Đồng thời, nó cũng dự báo, kiểm soát và khống chế bệnh dịch cũng như các tác nhân truyền nhiễm gây dịch.

Y học dự phòng là một trong những lĩnh vực quan trọng của ngành y tế

Về cơ bản, ngành Y học dự phòng gồm hai mảng chính:

• Thực hiện các chương trình y tế công cộng, chương trình y tế quốc gia, tham gia hoạt động của các tổ chức chính phủ về y tế và phát triển cộng đồng;
• Tham gia quản lý, chăm sóc người bệnh tại cộng đồng, phục hồi chức năng, cấp cứu và điều trị các bệnh thường gặp tại tuyến y tế cơ sở.

Ngoài ra, các cán bộ trong ngành Y học dự phòng còn đảm nhiệm việc xây dựng và quản lý các chương trình y tế, tổ chức tuyên truyền, giáo dục sức khỏe và phòng chống các bệnh xã hội cho cộng đồng.

Ngành Y học dự phòng hướng tới mục tiêu cốt lõi là ngăn chặn sự phát sinh và lan rộng của bệnh tật cũng như kiểm soát nguồn bệnh, nâng cao sức khỏe cho cá nhân, gia đình và cộng đồng. Từ đó, góp phần bảo đảm an sinh và phát triển bền vững cho toàn dân.

Ngành Y học dự phòng học những gì?

Tùy từng trường mà chương trình đào tạo ngành Y học dự phòng sẽ có sự khác biệt nhất định. Tuy nhiên, về cơ bản sinh viên khi theo học sẽ được cung cấp các kiến thức sau:

Kiến thức khoa học cơ bản và y học cơ sở

• Toán – Tin học – Thống kê y sinh;
• Sinh học, Hóa sinh, Vật lý y sinh;
• Giải phẫu – Sinh lý người;
• Vi sinh – Ký sinh trùng;
• Sinh lý bệnh – Miễn dịch.

Kiến thức y học lâm sàng cơ bản

• Nội khoa cơ sở;
• Ngoại khoa cơ sở;
• Nhi khoa;
• Sản phụ khoa;
• Cấp cứu ban đầu và chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Kiến thức chuyên ngành Y học dự phòng

• Dịch tễ học;
• Y học dự phòng và sức khỏe cộng đồng;
• Vệ sinh môi trường;
• Sức khỏe nghề nghiệp;
• Vệ sinh an toàn thực phẩm;
• Phòng chống bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm;
• Kiểm soát nhiễm khuẩn;
• Dinh dưỡng cộng đồng;
• Sức khỏe học đường.

Quản lý y tế và truyền thông sức khỏe

• Quản lý y tế;
• Kinh tế y tế;
• Chính sách và hệ thống y tế;
• Truyền thông – giáo dục sức khỏe;
• Lập kế hoạch và quản lý chương trình y tế.

Thực hành, thực tập chuyên môn

• Thực tập tại trung tâm y tế dự phòng, trạm y tế xã/phường, viện vệ sinh dịch tễ,…
• Tham gia điều tra dịch tễ, giám sát dịch bệnh;
• Thực tập tốt nghiệp và khóa luận (nếu có).

Kỹ năng được trang bị

• Giám sát, phát hiện và xử lý dịch bệnh;
• Đánh giá nguy cơ sức khỏe cộng đồng;
• Lập kế hoạch và triển khai chương trình y tế;
• Truyền thông, giáo dục sức khỏe;
• Làm việc với cộng đồng và liên ngành.

Vai trò và tầm quan trọng của ngành Y học dự phòng

Ngành Y học dự phòng giữ vị trí then chốt trong hệ thống y tế và được thể hiện rõ ở các khía cạnh sau:

• Ngăn chặn bệnh tật trước khi xảy ra bằng các biện pháp như tiêm chủng, kiểm soát môi trường, an toàn thực phẩm và thay đổi hành vi sức khỏe. Nhờ đó, giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh, tử vong và gánh nặng điều trị cho hệ thống y tế;
• Giúp giám sát, phát hiện sớm, dự báo và xử lý các dịch bệnh truyền nhiễm cũng như các nguy cơ sức khỏe mới phát sinh. Điều này giúp kiểm soát kịp thời, hạn chế lây lan dịch bệnh trong cộng đồng;
• Góp phần tạo dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho cộng đồng thông qua việc theo dõi các yếu tố môi trường, điều kiện lao động, nguồn nước và vệ sinh an toàn thực phẩm;
• Khi công tác phòng bệnh được thực hiện hiệu quả thì nhu cầu điều trị dài ngày và quá tải bệnh viện sẽ giảm đáng kể. Đồng thời tiết kiệm chi phí cho cá nhân, gia đình cũng như ngân sách Nhà nước;
• Bên cạnh việc giúp người dân sống khỏe mạnh hơn, ngành Y học dự phòng còn góp phần ổn định an sinh xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội bền vững;
• Góp phần ổn định an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống và nguồn nhân lực. Từ đó, thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

Cơ hội việc làm và mức lương của ngành Y học dự phòng

Sinh viên ngành Y học dự phòng sau khi tốt nghiệp sẽ có rất nhiều cơ hội việc làm chờ đón trong cả khối công lập và tư nhân, trong nước hoặc quốc tế. Dưới đây là một số vị trí công việc tiêu biểu trong ngành cùng mức lương tham khảo để các bạn có thể nắm được:

Ngành Y học dự phòng phù hợp với ai?

Những đối tượng phù hợp với ngành Y học dự phòng bao gồm:

• Người yêu thích lĩnh vực y tế và sức khỏe cộng đồng mong muốn đóng góp cho sức khỏe chung của xã hội;
• Người có tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ cộng đồng, sẵn sàng tham gia các hoạt động y tế cộng đồng, phòng chống dịch bệnh;
• Có khả năng làm việc ở nhiều môi trường khác nhau, kể cả vùng sâu, vùng xa,…
• Người có tư duy phân tích, khả năng quan sát, có khả năng tổng hợp số liệu, phân tích nguyên nhân – hậu quả các vấn đề sức khỏe;
• Có kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, tuyên truyền, giáo dục và vận động người dân thay đổi hành vi sức khỏe;
• Người kiên trì, cẩn thận, chịu được áp lực công việc, đặc biệt là có thể làm việc trong điều kiện khẩn cấp khi xảy ra dịch bệnh;
• Ưa thích công tác quản lý, dự phòng, nghiên cứu và y tế cộng đồng.

Các trường đào tạo ngành Y học dự phòng

Dưới đây là một số trường uy tín đào tạo ngành Y học dự phòng trên toàn quốc để các thí sinh có thể tham khảo và lựa chọn sao cho phù hợp nhất với bản thân:

Sinh viên ngành Y học dự phòng đang thực tập tại bệnh viện

• Đại học Y Hà Nội;
• Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên;
• Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh;
• Đại học Y Dược Cần Thơ;
• Đại học Y Dược Huế;
• Đại học Y Thái Bình;
• Đại học Nguyễn Tất Thành;
• Đại học Duy Tân;
• Đại học Y dược Hải Phòng;
• Đại học Y khoa Vinh;
• Đại học Trà Vinh.

Ưu và nhược điểm của ngành Y học dự phòng

Ngành Y học dự phòng đem lại cho người học rất nhiều lợi ích thiết thực. Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng còn rất nhiều hạn chế. Cụ thể như sau:

Ưu điểm của ngành Y học dự phòng

• Góp phần bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng;
• Đóng vai trò then chốt trong phòng chống dịch bệnh, bảo đảm an sinh xã hội;
• Nhu cầu tuyển dụng nhân lực ngành Y học dự phòng luôn ổn định với đa dạng các cơ hội nghề nghiệp khác nhau;
• Môi trường làm việc linh hoạt không chỉ trong bệnh viện mà còn ở cộng đồng, cơ quan quản lý, viện nghiên cứu;
• Phù hợp với người không muốn áp lực điều trị lâm sàng liên tục;
• Có thể học lên Thạc sĩ, Chuyên khoa, Tiến sĩ hoặc tham gia các dự án y tế quốc gia và quốc tế.

Nhược điểm của ngành Y học dự phòng

• Thu nhập khởi điểm chưa cao, thường thấp hơn một số chuyên ngành y lâm sàng. Đặc biệt, nếu bạn không học lên cao hoặc giữ vị trí quản lý thì mức lương sẽ tăng chậm;
• Công việc thầm lặng, ít được xã hội ghi nhận so với Bác sĩ điều trị trực tiếp bởi thành quả khó nhìn thấy ngay lập tức;
• Khi có dịch bệnh, thường phải làm việc ngoài giờ trong điều kiện căng thẳng, áp lực cao;
• Nguy cơ tiếp xúc với mầm bệnh và môi trường không thuận lợi rất lớn;
• Để phát triển tốt trong ngành Y học dự phòng cần có kiến thức rộng, nắm vững y học, thống kê, môi trường, xã hội học. Đồng thời, phải cập nhật kiến thức thường xuyên và liên ngành;
• Không phù hợp với người muốn làm Bác sĩ điều trị tại bệnh viện lớn.

Trên đây là toàn bộ thông tin chi tiết mà Trường Cao đẳng Y khoa Phạm Ngọc Thạch đã tổng hợp nhằm giải đáp cho câu hỏi “Ngành Y học dự phòng là gì?”. Hy vọng qua bài viết, các bạn đã nắm rõ được câu trả lời để nhìn nhận đúng vai trò quan trọng của ngành trong việc phòng bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Đây sẽ là lựa chọn đáng cân nhắc cho những thí sinh yêu thích công tác xã hội, y tế cộng đồng và mong muốn tạo ra giá trị bền vững cho xã hội.